|
İNSAN HAKLARI EVRENSEL BİLDİRGESİ
Madde 1: Bütün insanlar, haklari ve
onurlari esit ve özgür olarak dogarlar. Akil ve
vicdana sahiptirler ve birbirlerine kardeslik
duygulari ile davranmalidirlar.
Madde 2: Herkes irk, renk, cins,
dil, din, siyasal veya diger bir inanç, ulusal yada
toplumsal köken, servet, dogus yada herhangi baska
bir durumdan dolayi ayrima ugramadan, bu bildiride
ilan olunan hak ve özgürlüklerden yararlanma hakkina
sahiptir.
Madde 3: Yasam, özgürlük ve kisisel
güvenlik her insanin hakkidir.
Madde 4: Hiç kimse kölelik yada
kulluk altinda bulundurulamaz, kölelik ve köle
ticareti her türlü biçimiyle yasaktir.
Madde 5: Hiç kimseye iskence ve
zulüm uygulanamaz, insanlik disi yada onur kirici
biçimde davranilamaz, ceza verilemez.
Madde 6: Herkes, nerede olursa
olsun hukuki kisiliginin taninmasi hakkina sahiptir.
Madde 7: Yasalar önünde herkes
esittir ve yasalarin koruyuculugundan esit olarak
faydalanma hakkina sahiptir. Bütün insanlarin bu
bildiriye aykiri her türlü ayrimci uygulamaya ve
böyle bir ayrimi özendirici her türlü kiskirtmaya
karsi esit korunma hakki vardir.
Madde 8: Her insanin kendisine
yasalarla taninan temel haklara aykiri uygulamalar
karsisinda, hak ve hukukunun fiilen korunmasi için
bu isle görevli ulusal mahkemelere basvurma hakki
vardir.
Madde 9: Hiç kimse keyfi olarak
yakalanamaz, alikoyulamaz veya sürgün edilemez.
Madde 10: Herkes, haklarinin,
sorumluluklarinin yada kendisine yöneltilen, cezayi
gerektirir herhangi bir suçlamanin açikliga
kavusturulmasinda, davasinin bagimsiz ve tarafsiz
bir mahkeme önünde hakkaniyetle ve açik olarak
görülmesi hakkina sahiptir.
Madde 11: 1.Bir suç islemekten
sanik her insan, savunmasi için kendisine gerekli
bütün kosullarin saglanmis bulundugu açik bir
yargilama ile yasalar uyarinca suçlu oldugu
kanitlanmadikça suçsuz sayilir.
2.Hiç kimse isledikleri sirada ulusal yada uluslar
arasi hukuka göre suç olusturmayan fiillerden veya
ihtimallerden ötürü mahkum edilemez. Bunun gibi,
suçun islendigi sirada uygulanan cezadan daha
siddetli bir cezaya çarptirilamaz.
Madde 12: Hiç kimsenin özel
hayatina, ailesine, konutuna yada haberlesme ve
yazismalarina keyfi olarak karisilamaz, seref ve
ününe satasilamaz. Herkesin bu tür karisma ve
satasmalara karsi yasalarla korunmaya hakki vardir.
Madde 13: 1.Herkesin herhangi bir
devletin topraklari üzerinde serbestçe yolculuk
etmek ve yerlesecegi yeri seçmek hakki vardir.
2.Her insanin, kendi ülkesi de içinde olmak üzere,
herhangi bir ülkeyi terk etmeye ve yeniden dönmeye
hakki vardir.
Madde 14: 1.Her insanin zulüm
karsisinda, baska ülkelere siginmaya ve bu ülkelerde
siginmaci islemi görmeye hakki vardir.
2.Bu hak, siyasal olmayan suçlar veya Birlesmis
Milletler ilke ve amaçlarina aykiri faaliyetlerden
dolayi açilan kovusturmalar halinde ileri sürülemez.
Madde 15: 1.Her insanin bir ülkenin
vatandasi olma hakki vardir.
2.Hiç kimse keyfi olarak vatandasligindan yada
vatandasligini degistirmek hakkindan yoksun
birakilamaz.
Madde 16: 1.Evlilik çagina varan
her erkek ve kadin, irk, vatandaslik yada din
bakimindan hiçbir sinirlama ile karsilasmaksizin,
evlenmek ve yuva kurmak hakkina sahiptir. Kadin ve
erkek, evliligin kurulusu, devami ve sona
erdirilisinde esit haklara sahiptirler.
2.Evlilik, ancak evlenecek kilerin özgür ve kesin
istekleri iler kurulabilir.
3.Aile, toplumun dogal temel unsurudur; toplum ve
devlet tarafindan korunmak hakkina sahiptir.
Madde 17: 1.Her insanin tek basina
yada baskalari ile birlikte mal ve mülk edinme hakki
vardir.
2.Hiç kimse keyfi olarak mal ve mülkünden yoksun
birakilamaz.
Madde18: Her insanin düsünce,
vicdan ve din özgürlügüne hakki vardir. Bu hak, din
yada inanç degistirme özgürlügünü, din yada inancini
tek basina yada topluca, açik veya özel biçimde
ögretme, uygulama, ibadet ve ayinlerle açiga vurma
özgürlügünü de kapsar.
Madde 19: Her insanin,
düsüncelerini özgürce açiklamaya hakki vardir. Bu
hak, düsüncelerinden ötürü rahatsiz edilmemek, ülke
sinirlari söz konusu olmadan, bilgi ve düsünceleri
her türlü araç ve yollarla aramak, elde etmek ve
yaymak hakkini gerektirir.
Madde 20: 1.Her insan barisçil
amaçlarla toplanma ve dernek kurma ve bir dernege
katilma hakkina sahiptir.
2.Hiç kimse bir dernege katilmaya zorlanamaz.
Madde 21: 1.Her insanin, dogrudan
dogruya yada serbestçe seçtigi temsilcileri
araciligi ile ülkesinin yönetimine katilma hakki
vardir.
2.Herkesin, ülkesinin kamu hizmetlerinden esit
olarak yararlanma hakki vardir.
Iktidarin gücünün tek kaynagi, halk iradesidir. Bu
irade, genel ve esit oy hakkina dayali, belli
araliklarla tekrarlanan, gizli oylama yada
serbestligi saglayacak benzer bir yöntemle yapilan
dürüst seçimlerle ortaya konur.
Madde 22: Her insanin, toplumun bir
üyesi olarak sosyal güvencesi, sahsiyetinin
serbestçe gelismesi ve onuru için zorunlu olan,
ekonomik, sosyal ve kültürel haklari vardir.
Bireyler, devletin kuruluslari ve kaynaklari göz
önüne alinarak ortaya konacak ulusal çabalar ve
uluslar arasi isbirligi yoluyla bu haklarindan
yararlanirlar.
Madde 23: 1.Her insanin çalismaya,
meslegini serbestçe seçmeye, adil ve elverisli
çalisma sartlarina ve issizlige karsi korunma hakki
vardir.
2.Herkesin, hiçbir ayrim yapilmaksizin esit is
karsiliginda esit ücrete hakki vardir.
3.Çalisan her insanin kendisine ve ailesine insan
onuruna yakisir bir yasam saglayacak ve gerekirse
diger sosyal güvencelerle de tamamlanacak adil ve
yeterli bir ücrete hakki vardir.
4.Herkesin çikarlarinin korunmasi amaciyla
sendikalar kurmaya ve bunlara katilmaya hakki vardir.
Madde 24: Her insanin dinlenmeye,
eglenmeye, özellikle çalisma süresini akla uygun
sinirlar içinde tutmaya ve belli araliklarla ücretli
tatillere hakki vardir.
Madde 25: 1.Her insanin yiyecek,
giyecek, konut, saglik hizmetleri ve gerekli
toplumsal hizmetler de içinde olmak üzere kendisinin
ve ailesinin saglik ve refahini saglayacak uygun bir
yasam düzeyine hakki vardir. Issizlik, hastalik,
sakatlik, dulluk, ihtiyarlik yada geçim
olanaklarindan iradesi disinda yoksun kaldigi diger
hallerde soysal güvence hakkina sahiptir.
2.Anneler ve çocuklar, öncelikle özen ve yardim
görme hakkina sahiptirler. Bütün çocuklar, evlilik
içinde yada disinda dogsunlar ayni toplumsal
güvenceden yararlanirlar.
Madde 26: 1.Her insanin egitim
görme hakki vardir. Egitim parasizdir. Hiç olmazsa
ilk ve temel evresinde böyle olmalidir. Ilkögretim
zorunludur. Teknik ve mesleki egitimden herkes
yararlanabilmelidir. Yüksekögretim herkese,
yeteneklerinin ve basarilarinin elverdigi ölçüde tam
bir esitlikte olmalidir.
2.Egitim, insan sahsiyetinin tam gelismesini ve
insan haklari ile temel özgürlüklere sayginin
güçlenmesini amaçlamalidir. Bütün uluslar, irk ve
dinler arasinda anlayisi, hosgörü ve dostlugu
özendirmeli ve Birlesmis Milletlerin barisin
korunmasi yolundaki çalismalarini gelistirmelidir.
3.Ana ve babalar, çocuklarina verilecek egitimin
türünü seçme hakkina sahiptirler.
Madde 27: Her insanin, toplumun
kültürel yasamina serbestçe katilmaya, güzel
sanatlardan zevk almaya, bilimsel ilerlemeden ve
bunun nimetlerinden pay almaya hakki vardir. Her
insanin, sahibi bulundugu her türlü bilimsel, edebi
ve sanatsal yapittan dogan manevi ve maddi
çikarlarinin korunmasi hakki vardir.
Madde 28: Her insanin, is bu
bildiride açiklanan hak ve özgürlüklerin tam
anlamiyla uygulanmasini saglayacak bir toplumsal ve
uluslar arasi düzene hakki vardir.
Madde 29: 1. Her insanin,
sahsiyetinin serbest ve tam gelismesinin ancak
içinde yasamasi ile mümkün oldugu topluma karsi
ödevleri vardir.
2.Her insan, haklari ve özgürlüklerinden
yararlanirken sadece baskalarinin da hak ve
özgürlüklerinin taninmasi ve korunmasi amaciyla;
ahlak, kamu düzeni ve genel refahin, demokratik bir
toplum yapisindaki hakli gereklerini karsilamak
için, ancak yasanin koydugu kisitlamalara tabidir.
3.Bu hak ve özgürlükler hiçbir surette Birlesmis
Milletlerin amaç ve ilkelerine aykiri olarak
kullanilamaz.
Madde 30: Bu bildirinin hiçbir
hükmü, içinde ilan edilen hak ve özgürlüklerin, bir
devlet, zümre yada kisi tarafindan yok edilmesini
savunmaya veya bunu fiilen gerçeklestirmeye hak
verdirir biçimde yorumlanamaz. |